de tocht
Het gaan van de weg is een
oeroude metafoor voor het leven. Voor veel
mensen valt hun besluit, om op pad te gaan naar Santiago de Compostela, samen met een bijzondere gebeurtenis of een
nieuwe fase in hun leven.
De wandel- en fietswegen naar Santiago worden steeds beter, en over steeds
grotere afstanden, bewegwijzerd. En er zijn inmiddels heel veel reisgidsen en
websites met praktische informatie.
Die andere weg, de levensweg, lijkt intussen steeds meer een doolhof te
worden. De ontwikkelingen gaan sneller en sneller, wereldwijd. Onze
samenlevingen worden steeds complexer. Mensen mogen zelf in al die dynamiek
hun eigen keuzes maken, en moèten dat ook. Het is immers veel
onduidelijker geworden wat we nog "met elkaar" willen.
In al die hektiek lijkt het verleden soms erg overzichtelijk en geordend. Maar of dat ook echt zo was? Neem weer de weg naar Santiago, de "camino". Het lijkt zo duidelijk: mensen gingen vroeger op pad om God te eren, punt. Dat zal voor veel pelgrims ook zo zijn geweest, zoals er ook nu nog mensen op pad gaan om godsdienstige redenen. Maar er waren ook andere motieven, zoals: avontuur en strijd (de camino speelde een rol in de herovering op de Moren van wat nu Spanje is), boetedoening (veel mensen liepen de camino als straf voor hun zonden), geld (rijkere mensen lieten anderen tegen betaling hun straf uit lopen), en handel (de camino was ook toen al "big business" voor een stad als Santiago de Compostela).
Wat wij maar willen zeggen: zo simpel lag
het ook toen niet. Reden temeer dus, om ons vooral te richten op de vraag wat "wij"
er nu van maken, van onze tocht naar Santiago en .... verder.
Zoals wij
daarbij veel hebben geleerd en nog leren van anderen, bijvoorbeeld van onze gasten, zo willen wij hier wat gedachten en
tips doorgeven, aan wie ze maar wil lezen:
de tocht
Op talloze websites en in tientallen reisgidsen wordt veel aandacht besteed aan de praktische
kanten van de tocht, inclusief allerlei handige paklijsten. (In ons hoofdstuk Camino
de Santiago geven we een overzicht).
De meeste vragen die wij
in onze herberg krijgen gaan ook daarover: hoe ver is het? linksaf of
rechtsaf? hoe is het weer? waar kan ik eten en drinken? ben ik zeker van een
slaapplek? Logisch, op de Camino leef je tijdelijk een ander leven en
je moet dat zelf inrichten, al hebben nog zovelen vóór jou de tocht
ondernomen.
Er wordt veel minder geschreven over die andere
tocht, de tocht van je leven. Deze persoonlijke dimensie is
natuurlijk ook veel lastiger te "pakken". Des te belangrijker is het,
vinden wij, om er aandacht aan te besteden bij je voorbereidingen.
Bijvoorbeeld om te voorkomen dat je -eenmaal onderweg- helemaal wordt opgeslokt
door de dagelijkse besognes:
blaren en spierpijn, weer en wind, eten en een
slaapplek.
Als je bewust onderweg bent,
zul je je reis veel intensiever beleven. Het is dan een tocht naar buiten
èn naar binnen. Naar buiten, omdat je te voet of per fiets het avontuur
tegemoet gaat. Naar binnen, omdat je jezelf tijdens de tocht (nog) beter
zult leren kennen.
Een pelgrimstocht is dus een krachtige metafoor voor het leven èn een
ervaring op zich, die veranderingen teweegbrengt of versterkt.
Hierna gebruiken wij de metafoor van de
tocht om iets van onze ervaringen te vertellen. Wij zijn daarbij geïnspireerd
door het werk van de Amerikaanse hoogleraar Joseph Campbell, die veel onderzoek
heeft gedaan naar de mythische heldentochten.
Hij heeft laten zien, dat deze ons ook nu nog zo kunnen inspireren omdat zij oeroude inzichten
bevatten, die in pakkende beelden worden overgedragen.
Wij hebben de tocht ingedeeld in de volgende fasen:
- de oproep
- het vertrek
- op reis
- de reisgenoten
- de aankomst
- de thuiskomst
Voor we op pad gaan, willen we nog één keer benadrukken dat het om een metafoor gaat en om ònze ervaringen en inzichten. In de praktijk zal een ieder zijn of haar unieke tocht maken, zoals in het leven zelf: de held heeft duizend, en nog véél meer, gezichten!
"Te vaak neem je
besluiten in dit leven, waar je maar ten dele achter staat. En ook in de
beslissingen die hieruit volgen kun je je maar ten dele vinden. Hieruit
volgen dan weer andere besluiten waarin je jezelf niet meer vindt. Totdat
je op een dag wakker wordt en jezelf niet meer kunt vinden. Dan pak je de
spullen die belangrijk zijn en je gaat op weg. Totdat je jezelf weer tegen
komt. En dan spreek je jezelf eens streng toe." (een Aboriginal over
de "Walkabout")
Het baanbrekende boek van Joseph
Campbell:
"De held met de duizend gezichten"
Pelgrimsherberg
“L’Esprit du Chemin” heeft 24 “Esprit-kaarten" gemaakt, met
vragen, suggesties en citaten voor onderweg. Het is aan te bevelen om
eerst deze rubriek, "de tocht", helemaal te lezen vóór je de
kaarten gebruikt.
Je kunt gratis gebruik maken van de kaarten. We stellen het erg op prijs als je dan even wilt
reageren.
- tips voor het afdrukken, het verwerken en het gebruik van de Esprit-kaarten,
- de 24 Esprit-kaarten en een openingskaart.
Let op: de kaarten en de tips zijn opgeslagen in "PDF-formaat". Om ze te kunnen bekijken en afdrukken heb je het programma "Adobe reader" nodig. Als je dat nog niet hebt, kun je het gratis downloaden door op de button hiernaast te klikken.
vragen,
suggesties, en
"citaten"
In 2005 hebben wij 2 artikelen geschreven voor de Jacobsstaf, het kwartaalblad van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. De artikelen gaan over "de tocht" en zijn met name gebaseerd op onze ervaringen als herbergiers:
- "De weg is het doel?" (Jacobsstaf, januari 2005), en
- "De weg gaat verder" (Jacobsstaf, december 2005).
In 2007 schreef Lisette Schmidt het artikel "Stap voor stap naar Santiago", dat werd gepubliceerd in Het Financieele Dagblad.
Let op: de artikelen zijn opgeslagen in "PDF-formaat". Om ze te kunnen bekijken (en afdrukken) heb je het programma "Adobe reader" nodig. Als je dat nog niet hebt, kun je het gratis downloaden door op de button hiernaast te klikken.
Het onderweg zijn, alles wat je nodig hebt zelf meesjouwen, de natuur, het ongewisse, het ritme van de lange tocht, het alleen zijn, de ontmoetingen, steeds weer je eigen keuzes maken - los van het bekende en vertrouwde. Het zijn prachtige ingrediënten voor een diepgaande ervaring. Op pelgrimstocht gaan is dus een uitstekende manier om tot rust te komen, om de tijd te nemen voor dat wat er echt toe doet. Gaandeweg kun je, op een natuurlijke manier, in contact komen met wie je bent, met je bestemming en hoe je die wilt bereiken. Welke loop neemt het leven met jou en jij met het leven?
Dat alles heeft voor ons grote waarde. Daarom bieden we je graag enkele activiteiten met dezelfde "esprit" aan. Je vindt ons aanbod in de kadertjes onder de verschillende fasen van de tocht.
Heb je vragen of wil je je aanmelden? Neem dan contact met ons op.
Wij doen ons herbergierswerk, van april t/m september, als vrijwilligers. Dat geldt niet voor de, hierna genoemde, activiteit "de rode draad". De kosten hiervoor worden, meestal, (grotendeels) vergoed door de werkgever, de uitkerende instantie, of de verzekering. Je moet daarover natuurlijk vóóraf afspraken maken.
Jeroen Gooskens: "Wat ik op deze site (...) wil proberen, is onder woorden brengen wat de camino met een mens doet. Op deze site vindt U korte flarden uit mijn boek "Ver Onderweg" en diverse passages uit artikelen die ik over pelgrimeren schreef en schrijven blijf zolang ik schrijven mag. Omdat het te mooi is om erover te zwijgen. Daarnaast wil ik op deze site graag de weg wijzen naar enige boeken en gedichten, waarin ik dezelfde schoonheid vind geschilderd en hetzelfde wonder beschreven."
Voor veel mensen is de Camino een belangrijke etappe op de reis van hun leven. Een etappe waarin je, bijvoorbeeld, bepaalde ervaringen kunt verwerken, afscheid kunt nemen (van een loopbaan, een geliefde, oude patronen), en een begin kunt maken met een nieuwe toekomst.
Joseph Campbell heeft het dan over "de oproep" van de held om op avontuur te gaan. Zoals de ridders van de ronde tafel van koning Arthur werden opgeroepen om op zoek te gaan naar de heilige graal.
Dat was een oproep die van buiten kwam. Zoals voor velen ook nu een bijzondere gebeurtenis de aanleiding is om de Camino te gaan lopen of fietsen. Maar het kan ook een oproep van binnenuit zijn: een stem in je die zegt dat het tijd is om op pad te gaan, letterlijk en figuurlijk. Van sommige gasten horen we dat ze soms al tien jaar of nog langer weten dat ze naar Santiago "moeten". Zij konden of wilden echter, om allerlei redenen, niet eerder gehoor geven aan die oproep.
De heilige
graal en de ridders van de ronde tafel
januari
2009
winterwandeling 2007
Ook de langste reis begint met de eerste stap. Dat is de beslissing om daadwerkelijk op pad te gaan, om het bekende en vertrouwde achter je te laten, om maar te zien wat op je afkomt, kortom: om “pelgrim” te worden (afgeleid van het Latijnse “peregrinus”, wat “vreemdeling” betekent).
Regelmatig horen wij van onze gasten mooie, inspirerende verhalen over de manier waarop zij de start van hun tocht markeerden, bijvoorbeeld door een afscheidsfeest of een zegening. Weer anderen namen bijvoorbeeld een steen mee, als herinnering aan een geliefde of juist als symbool van een last die zij onderweg van zich willen afwerpen. Het Cruz de Ferro, in de bergen achter Astorga, is zo'n plaats waar veel mensen hun steen achterlaten.
Bij het afscheid staat meestal diegene die vertrekt centraal. Maar bedenk dat je tocht ook van invloed is op diegenen die thuisblijven. Dat is in elk geval de ervaring van velen vóór je: een belangrijke verandering bij de één, heeft ook gevolgen voor de ander.
de tocht: op reis
Al heb je je reis nog zo goed
gepland,
eenmaal onderweg ontdek je vroeger of later dat het toch vaak anders loopt
dan je had bedacht. Dat is het boeiende van de reis, maar het kan ook
moeilijk zijn. Je komt jezelf tegen en vraagt je af: waar ben ik aan
begonnen? Oude patronen blijken niet meer te werken. Nieuwe oplossingen zijn
nodig.
Wij moeten dan zelf regelmatig denken aan
de uitspraak die je vaak op de Camino hoort:
"de weg is het doel" (en dus niet: Santiago). De uitdagingen die
je tegenkomt zijn dan niet zozeer hindernissen, die je zo snel mogelijk
moet nemen om ergens aan te komen. Het zijn ook mogelijkheden om gebruik te maken van je -soms
onvermoede- kracht, creativiteit en wijsheid. Hoe lastig dat soms ook is.
Zo is het ook in het leven: het einde komt "vanzelf", het gaat
er dus vooral om wat je "onderweg" onderneemt en hoe
je dat doet.
Het labyrint is een bekend symbool voor de (pelgrims)weg die je aflegt als je, bijvoorbeeld, naar een nieuwe fase in je leven gaat. Je neemt afscheid van het oude en gaat op pad, het labyrint in, op zoek naar nieuwe betekenis-geving. Soms lijk je er te zijn. Dan ben je er weer ver van af. Als je ontdekt wat wezenlijk belangrijk voor je is, heb je de kern bereikt, letterlijk en figuurlijk. Dan begint je weg terug, het labyrint uit, en onderzoek je hoe je dat nieuwe vorm kunt geven in je leven van alledag en (dus) ook voor anderen. Bij "L'Esprit du Chemin" stimuleren we van harte deze wezenlijke ontmoeting, zowel met anderen als met jezelf; zowel op de Camino, als op de weg daarna.
labyrint (Barcelona, Spanje: Sagrada Familia)
labyrint (Nijmegen, Nederland: Waalkade)
de tocht: de reisgenoten
Onderweg loeren natuurlijk niet alleen
"gevaren". Je zult er ook je bondgenoten vinden. Hoeveel
verhalen zijn er niet op de Camino over inspirerende ontmoetingen, grote
gastvrijheid, en belangeloze hulp onverwacht wordt aangeboden?
In de grote
mythen wordt dan gesproken over "magie" of "engelen",
op de Camino -al dan niet voor de grap- over "Jacobus".
De grote Duitse schrijver Goethe spreekt dan over "de voorzienigheid": "Op het moment dat je
jezelf waarachtig ergens voor inzet, komt ook de voorzienigheid in
beweging. Er gebeuren allerlei dingen om je te helpen, die anders nooit
gebeurd zouden zijn."
En in de kruisgang van het klooster van
Santo Domingo de Silos (ten zuiden van Burgos) vind je een prachtig reliëf
met de Emmaüsgangers en -als hun reisgenoot- Jezus, met pelgrimstas èn
schelp: "Wie is die derde, die steeds naast jou meegaat?",
vragen de Emmaüsgangers elkaar (uit:
T.S. Eliot, The Waste Land).
Hulp komt niet alleen van buiten, maar ook van binnen. We horen soms ontroerende voorbeelden van onze gasten, die juist op de moeilijkste momenten op hun reis een grote, onvermoede kracht of creativiteit in zichzelf ontdekten.
Bij het ontmoeten van reisgenoten hoort ook ... het afscheid nemen, wat soms erg zwaar valt. Langs de Camino ontstaan vriendschappen voor het leven. Maar soms vragen we ons af waarom mensen samen blijven reizen, ook als ze elkaar -letterlijk of figuurlijk- niet kunnen verstaan. Is er dan toch een diepere verbondenheid? of ... is het vooral een opzien tegen het alleen verder moeten gaan? Als het dat laatste is, adviseren wij je: stap daarover heen. Je zult zien dat je daarna meer dan ooit openstaat voor nieuwe ontmoetingen.
Engel (Santo Domingo de Silos, Spanje)
Emmaüsgangers en Jezus
(Santo Domingo de Silos)
de tocht: de aankomst
In de metafoor van de tocht betekent de aankomst, dat je de kern hebt bereikt, dat je weet wat werkelijk belangrijk voor jou is (zie het stukje over het labyrint, bij op reis).
Op de Camino betekent de aankomst vooral: het aankomen in Santiago de Compostela of op Cabo Fisterra, de kaap aan het einde van de wereld. En het kan natuurlijk goed zijn dat je daar aankomt vóórdat, bijvoorbeeld, vragen waarmee je op pad ging zijn beantwoord.
Misschien wordt ook daarom zo vaak gezegd: de weg is het doel. Omdat het zo logisch is dat onderweg toch dat concrete eindpunt een doel op zich wordt, op zijn minst ten dele. En laten we eerlijk zijn: het bereiken van dàt doel is vaak op zich al een prestatie van formaat.
Op Cabo Fisterra volgen velen een oeroud ritueel, door symbolisch afscheid te nemen van "het oude" en daarmee ook het begin van "het nieuwe" te markeren. Bijvoorbeeld door een oud kledingstuk in zee te gooien of te verbanden.
De aankomst in Santiago kent prachtige rituelen: de hand op de Jacobszuil van het Pórtigo de la Gloria (het Romaanse portaal van de kathedraal), het bijwonen van de pelgrimsmis (al of niet met het slingerende wierookvat, de botafumeiro), het opnieuw ontmoeten van eerdere reisgenoten, en ... het afscheid.
Voor sommigen is Santiago echter vooral een teleurstelling, met name door de drukte en de vele toeristen. Enkelen besluiten om nog de dag van aankomst te vertrekken, soms zelfs per vliegtuig. Na weken of maanden te hebben gelopen of gefietst, worden zij dan ineens 1000 kilometer per uur teruggeworpen naar huis. Een aantal van hen krijgt, terugkijkend, veel spijt van dit abrupte "afscheid".
"... Verwacht niet dat Santiago je
meer rijkdom geeft.
Santiago gaf je een prachtige reis ... "
(vrij naar het gedicht Ithaka, van Konstantinos
Kavafis)
Fisterra: rituele verbranding
Botafumeiro
aankomst in Santiago
de tocht: de thuiskomst
Maar ook als je wèl de tijd neemt voor een
goed afscheid -van het leven-bij-de-dag op de Camino, van je reisgenoten, van
Santiago- dan valt het nog vaak niet mee om thuis de draad weer op te pakken. Dat is ook onze
eigen ervaring. Als de verhalen thuis zijn verteld, het dagboek is bijgewerkt, en de foto's zijn ingeplakt, dan
blijft de vraag hoe je je ervaringen en inzichten van je Camino kunt
omzetten in betekenis voor het leven van alledag. Dat is vaak lastig
genoeg. Er komt zoveel op je af als als je weer thuis bent. Misschien
begint de weg dan pas goed? Stukje bij beetje realiseer je je wat de tocht
voor jou betekent. En leg dat dan ook nog maar eens uit aan je omgeving.
Op die momenten kan de ervaring van je tocht je te hulp schieten. Stap voor stap ga je verder, ook als het tegenzit. Met vertrouwen, in jezelf en in je reisgenoten. Met geloof, want je volgt immers jòuw droom? Gesterkt, omdat je weet dat velen vóór je die lange, kronkelige weg zijn gegaan.
De slingerende kruisweg van
San Juan de Gaztelugatxe,
aan de kust ten noorden van Gernika (Camino del Norte)
januari
2009
praktische tips
Uit alle delen van de
wereld gaan mensen op pad naar Santiago de Compostela, om heel
verschillende redenen. Jong en oud. Lopend, op de fiets of zelfs te paard.
De één neemt alle tijd, een ander is gebonden aan een bepaalde periode.
Velen zoeken de eenvoud en het gezelschap in "refugios"
(pelgrimsherbergen), anderen hechten meer aan comfort en privacy.
De
voorbereiding zal dus voor iedereen anders zijn.Hetzelfde geldt voor de keuze van je uitrusting. Van de één
"mag" je, als
je gaat lopen, maximaal 10% van je lichaamsgewicht aan bagage meenemen.
Van de ander mag het 15% zijn. Uiteindelijk hangt dat natuurlijk sterk
samen met je ervaring en conditie, met de periode waarin je gaat lopen (in
het vroege voorjaar en in het najaar heb je meer warme spullen nodig) en
met de keuze van de route (langs de drukbelopen routes staan veel
"refugios").
Eén ding is zeker: veel mensen nemen veel teveel bagage mee. Dat beseffen
ze vaak pas als ze bij ons door het steile straatje omhoog lopen en dan
ook de bergen zien liggen. Het postkantoor in Saint-Jean-Pied-de-Port doet
goede zaken met al die mensen die kilo's bagage terug naar huis sturen. En
in onze herberg worden regelmatig spullen achtergelaten. Daarom dan
toch enkele tips:
- doe vóóraf wat aan je conditie, en loop of fiets een paar keer met de bagage die je op de Camino wilt meenemen
- stevige wandelschoenen zijn noodzakelijk, bergschoenen niet
- zeker op de drukbelopen routes heb je geen tent en kookspullen nodig; er zijn genoeg, betaalbare voorzieningen. Als je gaat kamperen, vind je hier veel nuttige tips, van de Rugzaklopers.
- in de zomer volstaat een dunne slaapzak of een lakenzak (in de "refugio's kun je geen lakens krijgen en de dekens -als die er al zijn- zijn niet altijd even schoon)
- bijna overal is er een plek om je kleren te wassen; je hoeft dus niet veel extra kleding mee te nemen
- met name de drukbelopen routes zijn goed tot uitstekend bewegwijzerd; je hoeft geen kaarten, e.d. mee te nemen
- één goede waterfles of -zak is voldoende; als het erg warm is kun je extra water meenemen in een plastic frisdrankfles
- ook in Spanje kan het flink regenen: een goede cape houdt dan niet alleen jezelf maar ook je rugzak droog
- een enkele keer kan het nodig zijn dat je op de grond slaapt; neem daarom een slaapmat mee (dat is ook handig voor een pauze onderweg)
- het Nederland Genootschap van Sint Jacob geeft een boekje uit met vragen en antwoorden: "Praktisch pelgrimeren; op weg naar Santiago de Compostela"
- voor het vervoer van je fiets van Santiago naar België en Nederland kun je bijvoorbeeld contact opnemen met: Soetens Transport, in Vessem. De fiets wordt voor je deur afgeleverd.
De Camino is een goede mogelijkheid om het leven van alledag een tijdje achter je te laten. Daar horen -vinden wij- ook de spullen van alledag bij. Je zult verbaasd zijn hoe weinig je uiteindelijk echt nodig hebt. Bovendien: onderweg kom je regelmatig winkels tegen en ... veel behulpzame mensen. Vertrouw daarop en ... op jezelf !
Laatste tip:
"In 2000 Michel
Besson has founded the
newsgroup "Santiagobis". Pieter Pannevis, a pilgrim from
Holland, is the principal moderator of Santiagobis. A
very lively and friendly newsgroup that covers all aspects of pilgrimship. Join the newsgroup and do yourself a favour in
preparation: http://groups.yahoo.com/group/Santiagobis/
"Als je je rugzak te vol stopt, heb je
geen plek meer voor nieuwe ervaringen"
(een pelgrim)
Ermita de Nuestra Señora de Eunate (Spanje)
de heilige graal
Al duizenden jaren laten mensen zich inspireren door de reizen van mythische helden. Wie kent ze niet?: de terugreis van Odysseus na de val van Troje of de zoektocht van de ridders van koning Arthur naar de heilige graal.
De heilige graal was de kelk die Jesus gebruikte bij het
laatste avondmaal of -in een andere versie van het verhaal- de kelk waarin bloed van Jesus werd
opgevangen toen hij aan het kruis hing.
De graal bevond zich in een
verborgen kasteel, waar de zwaar gewonde koning Amfortas woonde. Deze kan
alleen genezen worden, en zijn koninkrijk van de ondergang gered, als een
ridder het kasteel zou vinden en daar zou vragen naar de betekenis van de
Graal of de wond van de koning. Parcival is één van de drie ridders van
Arthur die het kasteel vindt, maar hij verzuimt de goede vraag te stellen.
Dan begint zijn jarenlange zwerftocht door een onmetelijk woud, waarbij
hij voor talloze opdrachten komt te staan. Uiteindelijk vindt hij het slot
opnieuw en doet hij, gelouterd door zijn reis, het goede. Hij geneest de
koning, en wordt vervolgens zelf de nieuwe Graalkoning.
De zoektocht van Parcival is een prachtige
metafoor voor de ontwikkeling die wij als mens, ieder voor zich,
doormaken. Met vallen en opstaan. We voelen ons allemaal wel eens
"het bos ingestuurd" of we sturen onszelf het bos in. En we gaan
allemaal wel eens door een diep dal (Par-ci-val betekent: door het
dal).
Er zullen natuurlijk altijd mensen zijn die die symbolen en metaforen vooral letterlijk nemen. In de Middeleeuwen konden vrome pelgrims alleen al in Aragon
op drie plaatsen langs de Camino de enige echte heilige graal aanschouwen:
in San Juan de la Peña, in een nabij gelegen klooster, èn in Jaca ! Ook
in het kerkje van O Cebreiro, op de berg pas naar Galicië, zou een
graalwonder hebben plaatsgevonden. En er zijn nog steeds mensen op zoek naar de heilige graal, onder meer
in de (oostelijke) Pyreneeën !
het laatste avondmaal (San
Juan de la Peña, Spanje)
de kruisiging
Parcival
het labyrint
Hiervoor noemden we het donkere bos als een metafoor voor de zoektocht in het leven. Andere mythen gebruiken daarvoor het beeld van het labyrint. Dat is al duizenden jaren oud: rond 1400 vóór Christus wordt het labyrint voor het eerst vermeld op een steen uit Knossos, Kreta. Op Kreta speelt ook de mythe van Theseus en de Minotaurus. Deze Minotaurus leefde in een labyrint, waar men hem mensenoffers moest brengen. De held Theseus waagde zich in dat labyrint, versloeg het monster en wist daarna zijn weg terug te vinden door de rode draad die zijn geliefde Ariadne voor hem had gesponnen.
De mythe van Theseus werd onder meer afgebeeld op een koperen plaat die vroeger middenin het grote omlooplabyrint in de kathedraal van Chartres was bevestigd. Die plaat is verdwenen, maar het origineel Middeleeuwse labyrint bestaat nog steeds.
Het is weer een voorbeeld van het overnemen door het Christendom van "heidense" plaatsen, rituelen en beelden, terwijl ze een nieuwe betekenis kregen (zie ook: de sterrenweg). In dit geval, onder meer, als symbool van de (levens)weg naar het hemelse Jeruzalem. De weg door het labyrint is dan een loutering, een overgang van de zondige buitenwereld naar het (hemelse) Jerusalem. De gelovigen legden deze weg daarom kruipend af, met een gebedenboek in de hand: de Kerk was voor hen het leidraad in het labyrint van het leven.
In de 17e en 18e eeuw kon
men de spirituele betekenis van labyrinten niet langer waarderen,
integendeel: men vond het "een zinloos spel, een
tijdverspilling". Daarom zijn alle omlooplabyrinten uit de grote
kerken van Noord-Frankrijk verwijderd, behalve die in Chartres.
Het gevecht tussen Theseus en de Minotaurus.
Het labyrint
op het schilderij heeft hetzelfde
ontwerp als dat van Chartres (hieronder)
het omlooplabyrint van de kathedraal van
Chartres, aan de pelgrimsweg vanaf Parijs
Ithaka
Odysseus was één van de mythische aanvoerders van het Griekse leger dat jarenlang Troje belegerde. Hij was het die de list van het houten paard bedacht, waardoor de stad kon worden ingenomen. Toen kon Odysseus eindelijk terug naar huis, naar Ithaca en zijn vrouw Penelope. Het zou een lange zeereis worden, vol gevaren en avonturen. Geïnspireerd door die reis schreef de Griek Konstantinos Kavafis (1863-1933) zijn prachtige gedicht "Ithaka":
Als je doel Ithaka is en je vertrekt daarheen,
dan hoop ik dat je tocht lang zal zijn,
en vol nieuwe kennis, vol avontuur.
Vrees geen Laistrigonen en Kyclopen, of een woedende
Poseidon;
je zult ze niet tegenkomen op je weg, als
je gedachten verheven zijn, en emotie
je lichaam en geest niet verlaat.
Laistrigonen en Kyclopen, en de razende Poseidon
zul je niet tegenkomen op je weg,
als je ze al niet meedroeg in je ziel, en
je ziel ze niet voor je voeten werpt.
Ik hoop dat je tocht lang mag zijn,
de zomerochtenden talrijk zijn, en
dat het zien van de eerste havens
je een ongekende vreugde geeft.
Ga naar de warenhuizen van Fenicië,
neem er het beste uit mee.
Ga naar de steden van Egypte, en
leer van een volk dat ons zoveel te leren heeft.
Verlies Ithaka niet uit het oog;
daar aankomen was je doel.
Maar haast je stappen niet;
het is beter dat je tocht duurt en duurt,
en je schip pas ankert bij Ithaka,
wanneer je rijk
geworden bent
van wat je op je weg hebt geleerd.
Verwacht niet dat Ithaka je meer rijkdom geeft.
Ithaka gaf je een prachtige reis;
zonder Ithaka zou je nooit vertrokken zijn.
Het gaf je alles al, meer geven kan het niet
En mocht je vinden dat Ithaka arm is,
denk dan niet dat het je bedroog.
Want je bent een wijze geworden, hebt intens
geleefd,
en dat is de betekenis van Ithaka.
Het paard van Troje
Odysseus en de Syrenen